Opvliegers, nachtzweten, stemmingswisselingen en slaapproblemen: de meerderheid van de vrouwen krijgt tijdens de overgang met een of meerdere van deze klachten te maken. Naast hormoontherapie kiezen steeds meer vrouwen voor acupunctuur, een van de oudste therapievormen binnen de traditionele Chinese geneeskunde. Maar wat weten we inmiddels wetenschappelijk over de effectiviteit ervan?
Wat onderzoek laat zien
Acupunctuur bij overgangsklachten is inmiddels behoorlijk goed onderzocht. Een uitgebreide analyse van twaalf studies met in totaal 869 vrouwen liet zien dat acupunctuur zowel de frequentie als de intensiteit van opvliegers kon verminderen. Een latere analyse, waarin vijftien onderzoeken met 1.376 vrouwen werden samengevoegd, bevestigde die uitkomst.
Uit deze grotere meta-analyse bleek verder dat acupunctuur, vergeleken met hormoontherapie, tot significant betere klinische resultaten leidde en gepaard ging met minder bijwerkingen. Opvallend genoeg werden er geen betekenisvolle verschillen gevonden in hormoonspiegels in het bloed tussen beide behandelingen: het effect van acupunctuur lijkt dus niet simpelweg te verklaren door een directe hormonale verandering.
Genuanceerd beeld bij opvliegers
Niet elk onderzoek is even eenduidig. Voor vasomotorische klachten zoals opvliegers en nachtzweten zijn de resultaten wisselend: vergeleken met geen behandeling zien onderzoekers vaak duidelijke verbetering, maar in studies waarin echte acupunctuur wordt vergeleken met schijnacupunctuur (een placebobehandeling met naalden op niet-werkzame punten) zijn de verschillen kleiner. Dat is een belangrijk punt: het maakt onderzoek naar acupunctuur lastiger te interpreteren dan bijvoorbeeld onderzoek naar medicatie, omdat het placebo-effect van een naaldbehandeling zelf al aanzienlijk kan zijn.
Voor slaap ligt het beeld duidelijker. Onderzoek wijst uit dat acupunctuur de slaapduur kan verlengen, de slaapkwaliteit verbetert, nachtelijke onderbrekingen vermindert en bijdraagt aan een meer uitgerust gevoel. Deze effecten bleken groter dan bij alleen leefstijladvies, en bleven in sommige studies zelfs weken tot maanden na de laatste behandeling meetbaar.
Hoe het mogelijk werkt
Vanuit de traditionele Chinese geneeskunde wordt de overgang gezien als een periode waarin de balans in het lichaam verstoord raakt. Acupunctuur zou die balans helpen herstellen door het zenuwstelsel te kalmeren en het lichaam te ondersteunen bij temperatuurregulatie. Vanuit westers-wetenschappelijk perspectief wordt vaker gekeken naar het effect op het zenuwstelsel en de aanmaak van endorfines, stoffen die van invloed zijn op stemming en pijnbeleving.
Wat dit betekent
Voor vrouwen die geen hormoontherapie willen of kunnen gebruiken, biedt acupunctuur een aantrekkelijk alternatief, met name voor slaapklachten en de bredere impact van de overgang op welzijn. Bij opvliegers specifiek is de wetenschappelijke onderbouwing minder eenduidig, al blijft acupunctuur ook daar door internationale richtlijnen erkend als een zinvolle aanvullende behandeloptie. Zoals bij veel complementaire therapieën geldt: het effect kan per persoon verschillen, en een traject van meerdere behandelingen is vaak nodig voordat het effect goed te beoordelen is.
Bronnen: meta-analyses gepubliceerd in Acupuncture in Medicine en Menopause; richtlijnen van internationale gynaecologenverenigingen over acupunctuur bij overgangsklachten.
Dit artikel is bedoeld ter informatie en vervangt geen medisch advies. Innerhealth neemt geen standpunt in over specifieke behandelingen. Raadpleeg voor persoonlijk advies altijd je huisarts of behandelend therapeut.
